ผู้ชมทั้งหมด ครั้ง
 
 
รับฟังรายการ "ใต้ร่มพระบารมีที่ห้วยฮ่องไคร้" โดย ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพียงหมุนคลื่นวิทยุไปที่ สวท.เชียงใหม่ FM 93.25 MHz ทุกวัน เสาร์ เวลา 15.10-16.00 น. สวท.เชียงใหม่ AM 639 MHz ทุกวัน ศุกร์ เวลา 06.10-07.00 น. เสียงจากแม่โจ้ FM 95.5 MHz ทุกวัน พฤหัสบดี เวลา 15.10-16.00 น. และ มก.เชียงใหม่ AM 612 MHz ทุกวัน พุธ - พฤหัสบดี เวลา 06.30-06.55 น.
         
 1. ฝายต้นน้ำลำธาร เพื่อการฟื้นฟูนิเวศลุ่มน้ำตามแนวพระราชดำริ
 

        “ฝายต้นน้ำลำธาร” ตามแนวพระราชดำริ คือ สิ่งก่อสร้างขึ้นกวางกั้นร่องน้ำร่องห้วยขนาดเล็กบนพื้นที่ต้นน้ำลำธาร
ที่มีสภาพเสื่อมโทรมเพื่อทำหน้าที่ในการ ช่วยชะลอ การไหลหลากและความรุนแรงในการไหลของน้ำให้ช้าลง และช่วย
กักตะกอนหน้าดินไม่ให้สูญเสียไป ทับถมบริเวณพื้นที่ลุ่มน้ำตอนล่างซึ่งความชุ่มชื้นที่เกิดขึ้นบนพื้นที่ต้นน้ำจะช่วยใน
การฟื้นฟูระบบนิเวศลุ่มน้ำ และเป็นวิธีการอนุรักษ์ดินและน้ำวิธีการหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯทรงมีพระราชดำริ
เกี่ยวกับฝายต้นน้ำลำธารเนื่องในวาระต่างๆ ระหว่างการทรงงานในพื้นที่ต่างๆ
จะขอยกมาเพื่อให้เข้าใจถึงหลักการพอสังเขป เช่น

“...หลักการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำลำธารที่เสื่อมโทรม จะต้องพยายามขยายความชุ่มชื้นจากร่องน้ำทุกร่อง
โดยการก่อสร้างฝายกั้นร่องดังกล่าวเพื่อเก็บกักน้ำไว้สำหรับ หลังพื้นที่สูงในแนวร่องน้ำเป็นระยะๆ...”

“...ควรดำเนินการสร้างเขื่อนขนาดเล็กราคาถูก กั้นน้ำบริเวณเหนือฝายขึ้นไปเป็นระยะๆ เพื่อทำให้เกิดอ่างน้ำเล็กๆ
ซึ่งจะช่วยหล่อเลี้ยงป่าไม้ ตามแนวร่องน้ำ ทำให้มีความชุ่มชื้นขึ้น...”

“...หาทำเลสร้างฝายต้นน้ำลำธารในระดับสูงที่ใกล้บริเวณยอดเขามากที่สุดเท่าที่จะเป็นได้
ออกแบบให้สามารถเก็บกักน้ำไว้ได้ปริมาณมากพอสมควร เป็นเวลานาน 2 เดือน...”

“...สร้างฝายชุ่มชื้นขนาดเล็กราคาถูกตามแนวร่องน้ำเป็นระยะๆ ลดหลั่นลงมา
เพื่อเป็นการรักษาและแผ่ขยายความชุ่มชื้นออกไปในบริเวณแหล่งน้ำธรรมชาติ...”

หลักการของฝายต้นน้ำลำธาร
        ฝายต้นน้ำลำธารเป็นสิ่งก่อสร้างตามภูมิปัญญาท้องถิ่นดั้งเดิม นำรูปแบบมาประยุกต์ใช้เพื่อการฟื้นฟูนิเวศลุ่มน้ำ
โดยมีหลักการ คือ

        1. ลดความรุนแรงของกระแสน้ำไหลในลำห้วย ทำให้ระยะเวลาการไหลของน้ำเพิ่มมากขึ้น
ความชุ่มชื้นเกิดขึ้นในพื้นที่ลุ่มน้ำมากขึ้นและแผ่กระจายความชุ่มชื้นออกไปเป็นวงกว้างจากสองฝั่งลำห้วย

        2. ดักเก็บตะกอนที่ไหลมากับน้ำ ช่วยลดตะกอนในแหล่งเก็บกักน้ำที่อยู่ตอนล่างให้ยืดอายุการตื้นเขิน
และคุณภาพน้ำมีตะกอนปะปนน้อย

        3. ความชุ่มชื้น และตะกอนหน้าดินอุดมสมบูรณ์ที่เก็บกักไว้ได้ ช่วยให้เกิดการฟื้นตัวเพิ่มความหลากหลาย
ทางชีวภาพ เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำและเป็นแหล่งน้ำบริโภคของสิ่งที่มีชีวิต

ประโยชน์ต่อวิถีชุมชน
        ฝายต้นน้ำลำธาร เป็นเครื่องมือหนึ่งเพื่อการพัฒนาระบบนิเวศลุ่มน้ำเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำเพิ่มประสิทธิภาพ
ในการทำหน้าที่แหล่งต้นน้ำลำธารให้เกิดความอุดมสมบูรณ์และเอื้อน้ำต่อชุมชนได้อย่างยั่งยืน “น้ำ คือ ชีวิต” คือ

        การดำรงอยู่ของชุมชนที่เชื่อมโยงถึงคุณภาพแหล่งต้นน้ำลำธาร

 
Huai Hong Khrai Royal Development Study Center
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
ตำบลป่าเมี่ยง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ 50220
โทรศัพท์ 053-389228 - 9 โทรสาร 053-389228 - 9 ต่อ 101